Een gevoelstemperatuur van 0 graden geldt als ondergrens voor een melkkoe. Daaronder gaat de koe ‘kou’ ervaren. In de afgelopen tijd was dit geregeld het geval. Gelukkig was het verschil tussen dag- en nachttemperatuur niet heel groot, maar het was steeds koud en onderschat daarbij het effect van wind en tocht niet op de gevoelstemperatuur!
Energie om warm te blijven
Fermentatie van voer in de pens zorgt voor warmte. Vooral ‘warme’ energie zorgt hiervoor; voer met veel fermenteerbare koolhydraten zoals granen en bietenpulp. Het voeren van bestendig vet is vooral ‘koude’ energie. Met een goed werkende pens heeft de koe als het ware de kachel aan. Hierdoor heeft een koe de voorkeur voor een temperatuur van 10 – 15 graden waarbij het dus geen extra energie kost om het lichaam te koelen of warm te blijven. Elke 10 graden beneden 0 graden Celcius verhoogt de onderhoudsbehoefte met 1000 VEM. Dus, voor elke 10 graden een kg brok extra. We zien dit terug in een hogere voeropname bij dieren die niet tegen fysieke beperking aan lopen. Of een wat indikken van de melk bij dieren die juist niet die extra energie (lees glucose) kunnen opnemen.
Bevroren voer
Let op met het voeren van bevroren voer vooral bij het voeren van bijproducten. De ‘ijsklontjes’ in de pens blijven langer als koude massa in de pens liggen. Dit creëert ‘cold spots’ waar de bacteriegroei in de pens volledig stopt. Een slechtere benutting van voer in de pens ligt op de loer. De koe vreet meer om warm te blijven, maar de pens verteert het minder goed door de kou. Hierdoor zie je vaak meer onverteerde vezels in de mest tijdens vorstperiodes. In het ergste geval zie je hierdoor ook meer diarree het afsterven van bacteriën kan leiden tot LPS (endotoxinen). Ook irritatie van de darm tot en met darmverzuring kan toenemen doordat het meer onverteerd voer de pens verlaat.
Van koud naar warm water
Rekenkundig kost het 1935 VEM om 50 kg voer op te warmen van -10 naar +10 graden Celsius. 1935 VEM staat gelijk aan bijna 4 liter melk. Wateropname van 100 liter per dag kost 7.5 kg melk aan energie om het van 2 naar 39 graden te brengen. Dus warmer water voeren houdt meer energie in de koe. Ook heeft de koe bij lage watertemperaturen een lagere wateropname en drinkt in grotere porties. Dit geeft een dip in de temperatuur in de pens, waardoor de bacteriegroei geremd wordt. Warmer water aanbieden vraagt wel extra aandacht voor het kiemvrij houden van het watersysteem.
Let extra op kalfkoeien
Een hoog productieve koe die hard gevoerd wordt, heeft voldoende metabole warmteproductie. Vooral laagproductieve dieren en dieren rondom afkalven (lage voeropname) en kalveren zijn het meest gevoelig voor koudestress. Goede voorziening van antioxidanten is van belang. Droge koeien zullen de extra energiebehoefte proberen aan te passen door meer te vreten. Dus extra energie verstrekken in de vorm van melasse/snijmais is een praktisch advies.
Gordijn dicht bij de droge koeien
Goed Canadees advies is om droge koeien in dikker en droger strobed te laten liggen in koudeperiodes. Vaak wordt bij droge koeien nog wel eens vergeten het gordijn/zeil omhoog te doen terwijl dat bij de melkkoeien wel (automatisch) gebeurd. Let vooral op het voorkomen van wind en tocht bij de koeien die gaan kalven.
- De ‘ijsklontjes’ in de pens: Terwijl water direct mengt in de pens, blijven bevroren brokken voer langer als koude massa in de pens liggen. Dit creëert ‘cold spots’ waar de bacteriegroei volledig stopt.
- LPS-risico: Door de lokale kou sterven bepaalde bacteriën af, wat weer kan leiden tot het vrijkomen van LPS (endotoxinen), vergelijkbaar met wat er gebeurt bij pensverzuring.
- Slechte benutting: De koe vreet meer om warm te blijven, maar de pens verteert het minder goed door de kou. Hierdoor zie je vaak veel onverteerde vezels (NDF) in de mest tijdens vorstperiodes.
Afgelopen week kregen we diverse vragen over wat kou doet met de koe, dus hebben we wat weetjes gezocht die een verklaring zijn voor diverse vragen:
Energie om warm te blijven
- Vertering van voer zorgt voor warmte. Vooral pensfermentatie (WFKH) zorgt voor veel warmte. Hierdoor heeft een koe ook de voorkeur voor een temperatuur van 10 tot 15 graden waarbij het dus geen extra energie kost om het lichaam te koelen of om warm te blijven.
- Gevoelstemperatuur van 0 graden geldt als ondergrens voor een melkkoe. Daaronder gaat een koe ‘kou’ ervaren. Elke 10 graden beneden 0 graden celcius verhoogd de onderhoudsbehoefte met 1000 VEM. Dus voor elke 10 graden een kg brok extra. We zien dit ook terug in voeropname bij dieren die niet tegen fysieke voeropnamebeperking aan lopen.
- Droog ligbed/droge vacht scheelt 10 graden gevoelstemperatuur ten opzichte van vochtige ligbed/ vacht.
Wilt u met ons van gedachten wisselen over wat kou doet met de koe?
Contact team rundvee >